ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΚΡΑΧ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1930
Αυτή την κρίση πρέπει να την πληρώσουν αυτοί που τη δημιούργησαν
Τα «πακέτα» μέτρων διαδέχεται το ένα το άλλο το ίδιο και οι σύνοδοι κορυφής κυβερνήσεων και τραπεζιτών. Όμως, κάθε συνταγή που εφαρμόζεται αποδεικνύεται άχρηστη λίγες μέρες μετά, και κάθε δήλωση αισιοδοξίας διαψεύδεται: η κρίση χειροτερεύει σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ένας πακτωλός δισεκατομμυρίων έχει πέσει από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ για να στηρίξουν τις τράπεζες. Πριν από ένα μήνα περίπου ο Πόλσον, ο υπουργός Οικονομικών του Μπους, πέτυχε την έγκριση του «πακέτου» των 700 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη στήριξη των τραπεζών. Τα 350 δισεκατομμύρια έχουν ήδη δοθεί στις αμερικάνικες τράπεζες, όμως, το αποτέλεσμα είναι ένα στρογγυλό μηδενικό.
Πριν δυο βδομάδες, η αμερικάνικη κυβέρνηση έσπευσε να κάνει μια τεράστια παρέμβαση για να διασώσει τη Citigroup, τον τραπεζικό κολοσσό με το μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό δίκτυο σε όλο τον κόσμο. Στην ουσία το αμερικάνικο δημόσιο εγγυήθηκε «ανοίγματα» του ομίλου ύψους 326 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Κι όμως ούτε αυτό το ιλιγγιώδες ποσό καθησυχάζει τους φόβους για τη τεράστια τρύπα που έχει αφήσει η Citigroup. Να τι γράφει για παράδειγμα το περιοδικό Economist: «Τα 306 δισ. δολάρια αφορούν τις πιο επικίνδυνες δραστηριότητες της τράπεζας, όπως είναι τα στεγαστικά δάνεια, τα δάνεια για την αγορά εμπορικής κατοικίας και δάνεια για τη χρηματοδότηση εξαγορών. Τα χαρτοφυλάκια πιστωτικών καρτών και δανείων στο εξωτερικό παραμένουν εκτός πακέτου. Είναι στοιχεία του ενεργητικού που επιδεινώνονται όλο και περισσότερο με τη διάχυση της κρίσης στην πραγματική οικονομία. Και το πιο επικίνδυνο είναι ότι στα 306 δισ. δολάρια δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι τίτλοι υψηλού ρίσκου που διατηρούνται εκτός ισολογισμού και είναι ενσωματωμένοι σε ανεξάρτητα επενδυτικά οχήματα».
Μια βδομάδα πριν αποφασιστεί η επιχείρηση διάσωσης της Citigroup ο όμιλος είχε ανακοινώσει ότι προχωρήσει σε 50.000 απολύσεις. Από τότε παρόμοιες ανακοινώσεις πέφτουν βροχή. Η ελβετική Credit Suisse ανακοίνωσε 5.900 απολύσεις. Μέσα σε δυο μήνες έχει χάσει 3 δισεκατομμύρια ελβετικά φράγκα. Απολύσεις, 9.200 άτομα, ανακοίνωσε η JP Morgan, χιλιάδες η Bank of America. Η γερμανική κρατική τράπεζα BL ανακοίνωσε και αυτή απολύσεις: 5.900 άνθρωποι απολύονται, το 29% του προσωπικού της. Η τράπεζα είχε πάρει κονδύλια από το πακέτο στήριξης των τραπεζών που είχε ανακοινώσει η Μέρκελ. Τώρα, ζητάει πρόσθετη κρατική ενίσχυση.
Η κρίση στο τραπεζικό σύστημα συνεχίζεται λοιπόν αμείωτη. Την ίδια στιγμή η «πραγματική οικονομία», παίρνει βουτιά τόσο στις ΗΠΑ όσο και στις άλλες χώρες.
Αυτές τις μέρες οι Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο των ΗΠΑ και η κυβέρνηση του Μπους συμφώνησαν σε ένα ακόμα «πακέτο διάσωσης» ύψους 15-17 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό το πακέτο δεν αφορά τράπεζες, αλλά τις τρεις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες των ΗΠΑ και από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο: την General Motors, τη Chrysler και τη Ford. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι πωλήσεις τους έχουν πέσει στο χαμηλότερο επίπεδο των 26 τελευταίων χρόνων.
Εκπρόσωποι των «τριών αδελφών» -όπως αποκαλούνται στις ΗΠΑ- παρουσιάστηκαν στην επιτροπή του Κογκρέσου και ζήτησαν δάνεια ύψους 34 δις δολαρίων συνολικά. «Είμαστε σήμερα εδώ γιατί διδαχθήκαμε από τα λάθη μας, και γιατί δυνάμεις, τις οποίες δεν μπορούσαμε να ελέγξουμε, μας έφεραν στο χείλος της καταστροφής», είπε ο Ρικ Βάγκονερ, διευθύνων σύμβουλος της General Μotors. Τέτοια αυτομαστιγώματα θα ακούγονταν γελοία, αν δεν παίζονταν οι δουλειές και οι ζωές εκατοντάδων χιλιάδων εργατών. O κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας στις ΗΠΑ εξακολουθεί να απασχολεί τρία εκατομμύρια άτομα.
Eνεση
Όμως, κι εδώ οι αμφιβολίες και οι φόβοι πώς και αυτή η ένεση στις μεγάλες αυτές επιχειρήσεις δεν πρόκειται να έχουν αποτέλεσμα, εκφράζονται ανοιχτά από τα πιο επίσημα χείλη. Οι κολοσσοί της αμερικάνικης αυτοκινητοβιομηχανίας δεν μπήκαν ξαφνικά σε κρίση αυτούς τους τελευταίους μήνες. Από τα τέλη του 2007 βλέπουν τις πωλήσεις να πέφτουν, τα κέρδη να συμπιέζονται και τα χρέη να φουσκώνουν.
Χρέη, που προέρχονται και από τις κερδοσκοπικές τους δραστηριότητες στα «νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα» που τράβηξαν στο γκρεμό τους μεγάλους τραπεζικούς κολοσσούς. Οι χρηματοοικονομικοί βραχίονες της GM και της Ford για παράδειγμα -η GMAC και η Ford Credit- έκαναν το 1/3 του εισοδήματος των μητρικών εταιρειών.
Τα στοιχεία για την ανεργία που ανακοινώθηκαν στις ΗΠΑ για το μήνα Νοέμβριο είναι τα χειρότερα εδώ και 34 χρόνια. 533.000 άνθρωποι προστέθηκαν στις ουρές των ανέργων. Το ποσοστό ανεργίας έφτασε το 6,7% το μεγαλύτερο της τελευταίας 15ετίας. Από τις αρχές της χρονιάς οι θέσεις εργασίας έχουν μειωθεί κατά 1,91 εκατομμύρια.
Την περασμένη βδομάδα, η επιτροπή των κορυφαίων αμερικάνων οικονομολόγων που εκτιμά την πορεία της οικονομίας (National Bureau of Economic Research) ανακοίνωσε ότι η αμερικάνικη οικονομία βρίσκεται στην πραγματικότητα σε ύφεση ήδη από τον Δεκέμβρη του 2007! Σύμφωνα με αυτή την επιτροπή. «Ο τρέχων 12μηνος κύκλος ύφεσης θεωρείται ο τρίτος χειρότερος μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 1929-32» (Καθημερινή 7/12).
Όμως, αυτή τη φορά η κρίση είναι σχεδόν συγχρονισμένη στις μεγαλύτερες οικονομίες. «Βαθιά ύφεση στην Ευρωζώνη κατά το προσεχές εξάμηνο προβλέπει ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) στην έκθεσή του, που έδωσε στη δημοσιότητα την Παρασκευή. Ο οργανισμός διαπιστώνει επιδείνωση των μεγεθών που σχετίζονται με την οικονομική δραστηριότητα σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ. Ακόμα και οι οικονομίες της Κίνας, της Ινδίας και της Ρωσίας εμφανίζονται αντιμέτωπες με το ενδεχόμενο της επιβράδυνσης, παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που παρουσιάζουν. Κάμψη βλέπει για το προσεχές εξάμηνο στη Βραζιλία».
Τα φάρμακα με τα οποία προσπαθούν οι κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν την αρρώστια του καπιταλιστικού συστήματος δεν δουλεύουν. Ούτε η κρατική παρέμβαση των τρισεκατομμυρίων δολαρίων στις τράπεζες και τις μεγάλες πολυεθνικές, ούτε οι μειώσεις επιτοκίων, ούτε οι «νέοι κανόνες» που υποτίθεται θα φέρουν «εξυγίανση» της οικονομίας. Η λύση δεν βρίσκεται στη θεραπεία του συστήματος, αλλά στη σύγκρουση με τις επιλογές του, την ανατροπή του.
Εφημερίδα Εργατική Αλληλεγγύη, Φύλλο: 845